Opening

Krachtige kennisbronnen

De Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking ontwikkelt en deelt kennis over mensen met een verstandelijke beperking en de vragen die zijzelf, hun naasten en professionals hebben. Het doel? Betere zorg en ondersteuning voor mensen met een verstandelijke beperking om daarmee hun plek in de samenleving te versterken.

‘Dat doen we samen met onderzoekers, mensen uit de zorg én mensen met een beperking en hun naasten, vertelt Petri Embregts. ‘We putten bij alles wat we doen uit drie krachtige kennisbronnen: wetenschappelijke kennis, professionele kennis en ervaringskennis. We vullen elkaar aan en inspireren elkaar, op basis van gelijkwaardigheid. Co-onderzoeker en ervaringsdeskundige Mireille de Beer verwoordde het mooi. Ze zei: “het is eigenlijk bouwen en vertrouwen”. Aan haar hebben we dus de titel van het symposium te danken.’ 

Drie krachtige kennisbronnen
Embregts vervolgt: ‘Op de universiteit zijn we gericht op objectieve, wetenschappelijke kennis. Op evidence based knowledge. Een geordend weten over de werkelijkheid, als bron voor ontwikkeling en kwaliteitsverbetering. Maar met alleen wetenschappelijke kennis komen we er in de praktijk niet. Einstein zei het al: “De enige bron van kennis is ervaring”. Allereerst moeten we ervoor zorgen dat die wetenschappelijke kennis in de praktijk kan landen. Dat gaat niet vanzelf. En áls dat lukt, zien we dat er allerlei persoonlijke, culturele en situationele factoren zijn die meespelen én weer nieuwe kennis opleveren. Want: ieder mens, iedere relatie en elke organisatie zijn uniek.’

Wetenschappelijke kennis als halffabrikaat
‘Wetenschappelijke kennis is in mijn ogen een halffabrikaat, dat we alleen in co-creatie en in de praktijk betekenis kunnen geven’, vertelt Embregts. ‘Vertaling naar de praktijk en kennisdeling doen we dus ook niet ‘achteraf’, maar in alle fases van het onderzoek – in verbinding met alle kennisbronnen. We lopen daarbij samen op. Zo weten we ook zeker dat we onderzoek doen naar thema’s die relevant zijn, van betekenis zijn. In de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking werken we aan evidence-based practice: een co-creatie van wetenschappelijke kennis, de praktijkkennis van professionals en de ervaringskennis van mensen met een beperking en hun naasten. Op basis van bouwen en vertrouwen. Daar gaan we vandaag mooie voorbeelden van zien.’

'De enige bron van kennis is ervaring'

 

Verborgen praktijkkennis bij professionals
In tegenstelling tot de wetenschappelijke kennis van onderzoekers, is de praktijkkennis van professionals vaak ‘verborgen’. Toch is die praktijkkennis van onschatbare waarde. ‘Als zorgprofessional ben je vooral een doener, die elke dag voor nieuwe uitdagingen wordt gesteld’, vertelt Embregts. ‘Daarbij maak je gebruik van je kennis en ervaringen, die met de dag groeien. En tegelijkertijd ontwikkel je je intuïtie. Je weet of voelt aan wat wel en niet werkt bij een cliënt. Vanuit de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking zetten we ons in om die verborgen kennis boven tafel te krijgen en te toetsen. Waarom doe je wat je doet? Wat werkt wel en wat niet? En hoe kunnen anderen dat herhalen of ervan leren?’ Een andere manier om de kennis van professionals te benutten is de inzet van science-practitioners. Science-practitioners werken deels in de praktijk en deels in het wetenschappelijk onderzoek. Voordeel is dat zij de taal van de praktijk spreken, de dynamiek begrijpen en zelf data kunnen verzamelen. Tegelijkertijd spelen zij een belangrijke rol in kennisdeling binnen hun eigen organisatie’.

De ervaringskennis van cliënten en hun naasten        
Embregts vervolgt: ‘In de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking werken we ook graag samen met mensen met een verstandelijke beperking en zetten we hun ervaringsdeskundigheid op verschillende manieren in. Ervaringsdeskundige ben je niet zomaar. Dat moet je leren. Dat betekent: nadenken over je eigen ervaringen, over wat je van iets vindt, vragen durven stellen, en uiteindelijk jouw ervaringskennis inzetten voor anderen. En we doen meer. Sinds kort hebben we twee co-onderzoekers met een verstandelijke beperking in dienst. Zij kunnen als geen ander meedenken over de relevantie van onderzoeksvragen, tijdens interviews afstemmen op respondenten en reflecteren op de betekenis van onderzoeksresultaten. Wij krijgen van co-onderzoekers informatie die we zelf nooit kunnen bedenken. Een gelijkwaardige samenwerking die complementair is.’

Tijd en rust
Samenwerkingsrelaties tussen mensen met en zonder een beperking vragen bijzondere aandacht, vertrouwen en inzet van beide partijen. Embregts: ‘Het is belangrijk vanuit tijd en rust in elkaar te investeren. Om kennis te maken, en om respectvol en eerlijk te communiceren. Dat vraagt om tijd en rust. En dat zijn we niet meer gewend in onze snelle samenleving. Maar het levert ontzettend veel op – voor alle partijen.’

'Wetenschappelijke kennis in co-creatie en in de praktijk betekenis geven.'

Samenwerking met andere organisaties
De afgelopen jaren zijn er vanuit de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking structurele, duurzame samenwerkingsrelaties opgebouwd met 14 zorgorganisaties, de landelijke belangenvereniging LFB voor mensen met een verstandelijke beperking en de universiteit. Embregts: ‘Samen ontwikkelen en delen we nieuwe kennis, zodat die nieuwe kennis ook een plek krijgt in de zorg en in het onderwijs. We zien steeds meer aandacht voor praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek om de kwaliteit van zorg aan mensen met een verstandelijke beperking te verbeteren. Daarom werken we als Academische Werkplaats sinds kort ook samen in een associatie met andere Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen. Ook in die associatie leren we van en met elkaar. Kennis kent geen concurrentie – kennis is van iedereen.’

Mooie stappen
Embregts besluit: ‘Dit is het vijfde symposium dat we organiseren. En elke keer komen er meer mensen. Daar ben ik ontzettend trots op. Net als op het fantastische team waarmee ik mag samenwerken. Ik ben heel benieuwd waar we over twee jaar samen staan. En ik hoop dat we ook vandaag – met al onze kennis en ervaring – in gezamenlijkheid mooie stappen zetten naar een samenleving waarin iedereen zich thuisvoelt en gelukkig kan zijn.’

 

Prof. dr. Petri Embregts is bijzonder hoogleraar op de leerstoel ‘Mensen met een verstandelijke beperking: Psychopathologie en behandeling’ en geeft leiding aan de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (Departement Tranzo) aan Tilburg University.

Voeg toe aan selectie